نگاه

تصویر دیگری از مجسمه ونوس میلو

مجسمه ونوس میلو (Venus de Milo ) یا آفرودیت میلوس (Aphrodite of Milos). آفرودیت در فرهنگ یونانی الهه زیبایی و عشق است. در فرهنگ رومی همین نقش را ونوس به عهده دارد. این مجسمه که آفرودیت یا ونوس را تصویر می کند بعنوان مشهور ترین اثر هنری یونان باستان شناخته می شود. ارتفاع آن ۲۰۳ سانتیمتر است و به همراه مونالیزا با ارزش ترین آثار موزه لوور بشمار می روند. دستها و ستونی که در حالت اصلی وجود داشته اند به مرور زمان از بین رفته است. ونوس در دوران رنسانس موضوع نقاشیهای متعددی بوده است از جمله نقاشی تولد ونوس (The Birth of Venus ) اثر ساندرو بوتیچلی (Sandro Botticelli ). مجسمه بی دست ونوس هم در فرهنگ معاصر غرب به عنوان سمبل زیبایی شناخته می شود. این مجسمه پیش از این به مشهورترین مجسمه ساز یونان باستان پراکسیتلس (Praxiteles ) نسبت داده می شد اما با نوشته ای که در روی پایه ستون کشف شده است مشخص شده که متعلق به الکساندروس (Alexandros of Antioch ) است.  درست مشخص نیست که مجسمه اصلی به چه شکلی بوده است. تصویری در پایین آورده شده است بازسازی ذهنی این مجسمه است. توجه کنید که در دست چپ مجسمه یک سیب قرار دارد. این سیب نشان دهنده سیبی است که توسط پاریس به آفرودیت داده شد. ماجرا از این قرار است که بین آفرودیت هرا (Hêra ) و آتنا (Athena ) بحثی در می گیرد که چه کسی زیباتر است. برای قضاوت در این مورد از پاریس دعوت می کنند که با عنوان قضاوت پاریس (The Judgment of Paris) مشهور است . او هم با دادن سیب طلا به آفرودیت او را انتخاب می کند. همین عمل باعث بوجود آمدن جنگ تروا (Troy ) شد که هومر (Homer ) داستان آنرا در کتاب ایلیاد (Iliad ) آورده است. 

یکی از مسائل جالب درمورد مجسمه این است که ستون کناری آن بصورت اسرارآمیزی پیش از ارائه آن به لوور ناپدید شد. قطعاتی از سیب در دست مجسمه و دست آن نیز پیدا شده است. جالب اینجاست که در زمان خود این مجسمه با رنگ و جواهرات تزئین شده بوده است که هنوز بعضی از قسمتهای آن در روی مجسمه قابل تشخیص است.

در یکصد و پنجاه کیلومتری غرب آتن در یونان، شهری تاریخی بنام المپیا (Olympia) قرار دارد، شهری که جایگاه اولیه بازیهای المپیک بوده و اصلا” نام این بازیها از آن گرفته شده است در ارزش و مقام بازیهای المپیک در ایام باستان همین بس که در مدت بازیها جنگها متوقف می شد و ورزشکاران از آسیا صغیر، سوریه، مصر و … برای مسابقه و پرستش زئوس (Zeus) به شهر المپیا می آمدند. در ارزش و مقام بازیهای المپیک در ایام باستان همین بس که در مدت بازیها جنگها متوقف می شد و ورزشکاران از آسیا صغیر، سوریه، مصر و … برای مسابقه و پرستش زئوس (Zeus) به شهر المپیا می آمدند.
تحقیقات تاریخی نشان میدهد که بازی های المپیک از سال 776 قبل از میلاد آغاز شده است و بعدها در سال 450 قبل از میلاد معبد زئوس توسط معماری بنام لیبون (Libon) ساخته شد. معبد زئوس بسیار ساده و با معماری معمولی یونان ساخته شد لذا لازم بود تا به نوعی عظمت و بزرگی زئوس در معبد ترسیم شود. راه حل چیزی نبود جز یک مجسمه با عظمت از زئوس، مجسمه سازی بنام فی دیاس (Pheidias) مسئول ساخت این مجسمه با شکوه شد.
فی دیاس تجربه ساخت مجسمه های بزرگ از طلا و عاج را داشت. کارگاه مجسمه سازی او هنوز در المپیا موجود است، او در آنجا قطعات مجسمه زئوس را ساخت و پس از پایان ساخت قطعات در معبد آنها را روی هم سوار کرد.
برای سالها معبد زئوس محل جذب ورزشکاران و بازدیدکنندگان از سراسر دنیا بود. در قرن اول میلاد یکی از امپراتورهای روم بنام گالیگولا (Galigula) قصد آنرا داشت که این مجسمه زیبا را به رم ببرد. اما در میان راه چهارچوب هایی که برای حمل مجسمه ساخته بودند شکست و خساراتی هم به مجسمه وارد شد بعدها این معبد و مجسمه زئوس در قرن دوم میلادی توسط یونانیان مرمت و باز سازی شد.
در سال 391 پس از میلاد امپراتور یونان تئودسیوس اول (Theodosius I) بازی های المپیک را ممنوع کرد و درب های معبد زئوس را به روی همه بست. او بازی های المپیک را تمریناتی برای کفر و شرک می دانست. پس از آن باران، زلزله و … آسیبهای جدی به معبد زئوس وارد کرد تا اینکه قبل از قرن پنجم میلادی یکی از ثروتمندان یونان مجسمه زئوس را از معبد به شهری بنام کنستانتینوپل (Constantinople) - که امروز جزو خاک ترکیه و حوالی استانبول است - برد.

مجسمه زئوس در این شهر تا سال 462 سالم نگهداری شد تا اینکه در این سال در یک آتش سوزی بسیار بزرگ تخریب شد. در نوشته های به جا مانده از یونان باستان آمده است که “با وجود آنکه معبد زئوس بسیار بزرگ است و با اینکه مجسمه، زئوس را در حالت نشسته نمایش می دهد اما سر مجسمه تقریبآ به سقف چسبیده است. ما نگران هستیم اگر چنانچه روزی زئوس بخواهد بایستد، سقف درهم خواهد شکست!”
ارتفاع مجسمه زئوس حدود 13 متر بود و سطح مجسه به ابعاد 6.5 در 1 متر جای داده می شد، یونانیان باستان مجسمه زئوس را در مراسم مختلف با زیورآلات خاصی آرایش می کردند. در ارتباط با عظمت و زیبایی این مجسه جهانگرد معروف یونانی پاسانیاس (Pausanias) می نویسد :
“روی سر این مجسمه تاجی از برگ زیتون قرار داشت و در دست راست او نشان پیروزی … در دست چپ او عصای سلطنتی که مینا کاری شده بود و روی عصا یک عقاب از طلا نشسته بود. کفشهایش طلا بود و لباسهایش از پوست حیوانات و گل یاس و … تخت پادشاهی او از طلا، چوب آبنوس و عاج فیل ساخته شده بود.”

 

یه دفع مثل یک گل رفتی تو دست خزون

سیل و بارون و تگرگ میومد از اسمون

بردمت تو گل خونه که نریز رو سرت

**

نشکنه زیر تگرگ نریزه از توی برگ

یه دفع مثل یه شمع داشتی خاموش می شدی

اگه پروانه نبود تو فراموش می شدی

اره پروانه شدم که پرام سوخته شه

تا اتیش دل تو به دلم دوخته شه

که بسوزه پر و بالم

که راحت بشه خیالم

دارم از تو می نویسم

تو که غم داره نگات

*****

که یوقت خیس نشه یخ کنه بال و پرت

رفتی و تنهام گذاشتی

توی قلبم پا گذاشتی

تو که گفتی من می مونم

چرا رفتی و نموندی

حالا که تنهای تنهام

واسه دله خودم می نویسم

می نویسم تو کجایی

کی میایی کی میایی

تو که رفتی من اینجا تنهام

دیگه طاقتی ندارم

دیگه سخته بی تو موندن

بی تو هیچ معنای نداره

........

چرا من با یک نگاه عاشقت شدم

چرا فکر کردم تو ماله منی

چی شد که اینجوری شدم

چرا که عاشقت شدم

اینجور دل وابسته ی تو شدم

کاش که اینجور نمی شد

 

 

معبد آناهیتا

امروزه ايرانيان و حتي جهانگردان ، کنگـاور را بـه ن‍‍ـام معبد آناهیتا می شناسند . آناهیتا بر اساس متون تـاریخی فرشتـه و نگهبان آب و فراوانی ، زیبائی و باروری و در نزد ایرانیان دارای مقام بلند و ارجمندی بوده است . معبد آناهیتا با 6/4 هکتار بر پشت صخرهای از نوع شیست مشرف به دشت کنگاور بنا گردیده است . پرستشگاه آناهیتا همانند دیگر بناهایی که بر بلندی ساخته می شود با استفاده از شیوه صفه سازی بر پاشده است . چنین شیوه ای در دوران تاریخی در فلات ایران متداول و در دوره های بعد هم رواج داشته است . نحوه سنگ تراشی و دیوار چینی و ساخت ستون های پهن پیکر ، عظمت صفه جنوبی که در بردارنده دو ردیف پله ی سنگی « شبیه تخــت جمشید فـارس » است ، عــلاوه بر تپـه ی ش‍کــوهـمنــدی کــه معبــد بر روی آن قرار دارد، همه و همه جذابیت خاصی به این اثر که به قولی دومین بنای سنگی ایران عهد باستان ( پس از تخت جمشید ) است ، بخشیده است. احداث این بنا را به دوره اشکانی نسبت داده اند و از این دوره آثاری شامل سفالینه ، قبور و نوع تدفین بویژه سکه های مکشوفه در قبور به دست آمده است . از دوره ساسانی علائم و نشانه هائی بر روی سنگها دیده شده است . چنین به نظر می رسد که وجود این علائم بیانگر عملکرد بنا و مرمت در این دوره تاریخی است . کاوشهای باستان شناسی در لایه های اولیه نشانگر بقایای استقرار در دوره قاجار و صفوی می باشد . حد فاصل بین قرن هفتم هجری تا دوره صفویه هیچگونه آثاری جز بقایای کوچ نشینان مشاهده نگردیده است . از اوایل سده پنجم تا هفتم هجری آثار مکشوفه حاکی از ساخت و ساز در دوره سلجوقی می باشد . وجود حمام دوره سلجوقی و کارگاه ها و شیوه آب رسانی پیشرفته به وسیله تنبوشه سفالین ، وجود سفالهای لعابدار سبز و زرد از نوع سفال نیشابور و ظروف با نقش کنده و خطوط روی ظروف و سکه هائی از دوره خلفای عباسی به دست آمده نمایانگر این دوره می باشد .

کریسمس

 

 

 

«کریسمس»، برگرفته از واژه «Cristes maesse» در انگلیسی کهن و معنای تحت‌اللفظی آن،  «christe mass» است.

این جشن، همان جشن مسیحی است که به یادبود تولد عیسی مسیح (ع)، در 25 دسامبر برگزار می‌شود و تعطیلات عمومی و غیرمذهبی نیز در همین ایام است.

مطابق با تقویم رومی، کریسمس برای نخستین بار در سال 336 میلادی، در رم جشن گرفته شد.

با این حال، در بخش شرقی امپراتوری روم، در ششم ژانویه، به دو مناسبت تولد و تعمید عیسی (ع) جشن برپا می‌شد؛ مگر در اورشلیم که در آن‌جا فقط تولد عیسی (ع) جشن گرفته می‌شد.

در قرن چهارم میلادی، به‌تدریج، بیشتر کلیساهای شرق نیز، برگزاری جشن تولد عیسی (ع) در 25 دسامبر را پذیرفتند.

با این همه، کلیسای ارمنی، هرگز برگزاری جشن میلاد مسیح (ع) در 25 دسامبر را نپذیرفته و هم‌چنان، جشن میلاد را در ششم ژانویه برگزار می‌کند.

پس از برگزاری کریسمس در کلیسای شرق، جشن تعمید عیسی، در روز ششم ژانویه، یعنی روز جشن اپیفانی برگزار شد.

با این حال، کلیسای غرب، اپیفانی را روزی دانست که مجوسیان با عیسای نوزاد ملاقات کردند و بدین مناسبت آن را جشن گرفتند.

هنوز هم معلوم نیست چرا سرانجام، کریسمس در 25 دسامبر برگزار می‌شود، اما به احتمال بسیار، مسیحیان اولیه، تاریخی را در نظر داشتند که با جشن رومی موسوم به «مهر شکست‌ناپذیر» هم‌زمان بود.

روز «مهر شکست‌ناپذیر»، روز شروع انقلاب زمستانی، یعنی نخستین روز از فصل زمستان است؛ زمانی که روزها رفته‌رفته بلند و بلندتر می‌شوند.

آداب و مراسم سنتی جشن کریسمس، منشأهای گوناگونی دارد که از آن جمله می‌توان به روز Satarnalia (شادمانی) در فرهنگ رومی که مطابق با 17 دسامبر است، اشاره کرد که روز رقص و پایکوبی و رد و بدل کردن هدایاست.

25 دسامبر، هم‌چنین زادروز میترا، خدای ایرانی است.

در سال جدید رومی، یعنی اول ژانویه، خانه‌ها را با چراغ و سبزه‌آذین، زینت می‌کنند و به کودکان و بینوایان هدیه می‌دهند.

زمانی که قبایل توتون، به سرزمین گل (فرانسه)، بریتانیا و اروپای مرکزی نفوذ کردند، آداب و مراسم عید سال نو ژرمن‌ها و سلتی‌ها نیز به مراسم جشن کریسمس افزوده شد.

خوراک‌ها، کُنده کریسمس (کنده‌ای که در شب کریسمس می‌سوزانند)، کیک شکلاتی مخصوص شب عید، سبزه و درختان صنوبر، هدایا، دیدارها و کارت‌های تبریک، همگی جلوه‌های گوناگون برپایی این مراسم و ایام شادمانی است.

آتش‌بازی و نورافشانی و صنوبرها، همیشه در این جشن زمستانی چه در دوره‌ی مشرکان و چه در در عهد مسیحیان وجود داشته است.

از قرون وسطا، درختان همیشه‌سبز، جزء جدایی‌ناپذیر کریسمس بوده است.

در بسیاری از کشورها، کریسمس بنا بر سنت، جشن خانواده و کودکان محسوب می‌شود که تحت نام حامیان آن، قدیس نیکولاس یا سانتاکلوز، برگزار می‌شود و در آن هدایایی رد و بدل می‌شود.

Merriam – Webster’s Encyclopedia of World Religions, p. 236

منبع: هفت آسمان 34 (زهره دلفان)